افزایش سرعت SSD کامپیوتر با تنظیمات پیش‌فرض ویندوز

کاربرانی که کامپیوتر مجهز به SSD دارند، گاهی با مشکل کندی سرعت مواجه می‌شوند. یکی از دلایل اصلی این افت سرعت، تنظیمات پیش‌فرض ویندوز برای قابلیتی به‌نام TRIM است. البته تغییر این تنظیم فقط به چند کلیک ساده نیاز دارد و می‌تواند هم سرعت SSD را افزایش دهد و هم به افزایش طول عمر آن کمک کند.

در این مطلب از بازرگام مگ به زبان ساده توضیح می‌دهیم TRIM چیست، چرا روی سرعت SSD تأثیر می‌گذارد و چطور می‌توانید زمان بندی آن را در ویندوز تغییر دهید.

قابلیت TRIM چیست و چه کاری انجام می‌دهد؟

برخلاف تصور رایج، وقتی فایلی را از روی SSD حذف می‌کنید، آن فایل بلافاصله از فضای ذخیره‌سازی پاک نمی‌شود. سیستم‌عامل فقط آن بلوک‌های حافظه را به‌عنوان «خالی» علامت‌گذاری می‌کند. در این شرایط دستور TRIM وارد عمل می‌شود؛ TRIM در واقع پیامی است که ویندوز به کنترلر SSD می‌فرستد تا بلوک‌های آماده پاک‌سازی را مشخص کند.

فرایند کامل عملکرد TRIM به این شکل است:

1. شما فایلی را حذف می‌کنید.
2. ویندوز دستور TRIM را برای SSD ارسال و بلوک‌های مربوطه را علامت‌گذاری می‌کند.
3. SSD بلافاصله آن داده را پاک نمی‌کند و فقط خالی‌شدن بلوک‌های حافظه را یادداشت می‌کند.
4. وقتی سیستم بیکار است، فرایندی به نام Garbage Collection (جمع‌آوری زباله) اجرا می‌شود و در همین مرحله، بلوک‌های علامت‌خورده واقعاً پاک می‌شوند.

ویژگی TRIM باعث می‌شود SSD هر بار برای مشخص‌کردن بلوک‌های پُر و خالی فضای ذخیره‌سازی، جست‌وجوی زمان‌بری انجام ندهد.

آموزش تغییر زمان بندی TRIM در ویندوز

تغییر زمان بندی TRIM در ویندوز کار پیچیده‌ای نیست و در کمتر از یک دقیقه انجام می‌شود. برای این کار مراحل زیر را دنبال کنید:

1. روی نوار جست‌وجوی ویندوز کلیک و عبارت optimize یا Defragment and Optimize Drives را تایپ کنید.
2. از نتایج نمایش داده‌شده، گزینه Defragment and Optimize Drives را باز کنید.
3. در پنجره باز شده، لیست تمام درایوهای سیستم از جمله SSD شما نمایش داده می‌شود.
4. در پایین پنجره، بخشی با عنوان Scheduled optimization پیدا کنید.
5. روی دکمه Change settings کلیک کنید.
6. در پنجره جدید، گزینه فرکانس اجرا را از حالت پیش‌فرض Weekly (هفتگی) به Daily (روزانه) تغییر دهید.
7. تنظیمات را با کلیک روی OK ذخیره کنید.

از این پس، عملیات TRIM و بهینه‌سازی SSD شما هر روز به‌جای هر هفته اجرا می‌شود و فضای آزادشده سریع‌تر در اختیار سیستم قرار می‌گیرد.

چرا زمان بندی TRIM روی سرعت SSD تأثیر دارد؟

هر SSD تعداد محدودی عملیات نوشتن و پاک‌سازی دارد؛ هرچه TRIM بهتر عمل کند، SSD کمتر درگیر پیدا کردن فضای خالی می‌شود و همین موضوع هم سرعت خواندن و نوشتن را حفظ می‌کند و هم به افزایش عمر SSD کمک می‌کند.

TRIM از زمان ویندوز ۷ به‌صورت پیش‌فرض فعال است، اما عملیات آن را به‌صورت پیش‌فرض فقط هفته‌ای یک‌بار اجرا می‌کند. یعنی اگر امروز فایلی حجیم را حذف کنید، فضای آن تا رسیدن نوبت بعدی TRIM واقعاً آزاد نمی‌شود و در این فاصله احتمالاً با کندی SSD مواجه می‌شوید؛ مخصوصاً اگر فضای خالی کمی داشته باشید.

چه زمانی زمان بندی TRIM را روزانه کنیم؟

تغییر زمان بندی TRIM از هفتگی به روزانه می‌تواند تأخیر حذف کامل فایل‌ها را کاهش دهد. البته این تغییر برای همه لازم نیست؛ اگر از کامپیوتر برای کارهای عادی مثل مرور وب یا کار اداری استفاده می‌کنید و SSD شما فضای خالی کافی دارد، همان تنظیم پیش‌فرض کافی است.

اما در موارد زیر بهتر است زمان بندی را روزانه کنید:

• فضای خالی SSD محدود است و مدام درگیر کمبود فضای ذخیره‌سازی می‌شوید.
• به‌طور مرتب فایل‌های حجیم را حذف و جایگزین می‌کنید.
• از SSD برای کارهایی مثل تدوین ویدیو یا مدیریت دیتابیس‌های سنگین استفاده می‌کنید که در آن‌ها نوشتن و حذف داده به‌طور مداوم انجام می‌شود.